1.2 De wereld die wij maken met woorden

De naam Deuteronomium betekent tweede wet, wat suggereert dat het een herhaling is van wat eerder geschreven is. Dit is niet juist, Mozes onderwijst het volk een ‘overall’ visie op hoe een samenleving als heilig volk naar Gods inzettingen op te bouwen.

De Hebreeuwse benaming - Devariem — woorden - zegt meer over het boek:

• het zijn de woorden uit de mond van Mozes, de man die bij zijn roeping zei: ‘Ik ben geen man van woorden’, is degene die als geen ander in Tenach de woorden van God spreekt en zo de grootste leraar van Israel werd
• het boek is een kerndocument voor een verbondssamenleving; grofweg zijn er drie soorten samenlevingen: (1) een samenleving opgebouwd nadat een vreemde heerser een gebied heeft veroverd; dit leidt doorgaans tot vorm van hiërarchie, de vreemde heerser aan de macht, daarna zijn handlangers en onderaan het volk, (2) een samenleving ontstaan uit families die uitgroeiden tot stammen en een natie zijn gaan vormen; dit leidt tot een structuur met een politieke elite, (3) een verbondssamenleving gebaseerd op een verbond tussen bevolking en leidinggevenden, waarin de leidinggevenden onderdeel zijn van het volk; het model waarin de vrije westerse samenlevingen hun wortels hebben. Een verbondsamenleving is gebaseerd op Devariem, woorden van het verbond waar de verbondspartners mee ingestemd hebben
• de Devariem van de Here God vormen de grondslag van het volk Israel als natie; dit volk werd als natie gevormd voordat het een eigen land bezat en het bleef bestaan toen het in later tijden het land verloor en over de aarde werd verstrooid; dit was mogelijk omdat het de woorden bewaarde die hen met God verbond en bovenal omdat God Zijn woorden bewaarde die Hem met dit volk verbond

Citaat (p.39). De beslissing om het vijfde en laatste boek van de Tora Devariem te noemen was dus niet toevallig of onbelangrijk. Met die titel werden in één woord de drie belangrijkste thema’s van het boek samengebald: het unieke karakter van Mozes als profeet, het unieke karakter van Israël als natie, en het unieke karakter van de joodse geschiedenis als een verhaal van ballingschap en terugkeer. Het boek Devariem, ’woorden’, is de ultieme expressie van de macht van het woord om hemel en aarde te verbinden, God en een volk, een onverbrekelijk verbond van wederzijdse trouw.

Ter bespreking

1. Vragen/opmerkingen?
2. Diverse westerse samenlevingen, waaronde de UK en de US, zijn gegrondvest als verbondssamenlevingen, zo schrijft Sacks. Is dat nu nog zichtbaar? Zo ja, waarin dan? Zo nee, waar is het mis gegaan (of klopt Sacks’ stelling niet)?