5.1 De drie kronen

Rabbi Jehoeda zegt: wees behoedzaam in het leren, want een dwaling in het leren wordt aangerekend als een opzettelijke overtreding. Rabbi Sjimon zegt: er zijn drie kronen; de kroon van de Thora, de kroon van het priesterschap en de kroon van het koningschap. Maar de kroon van de goede naam overtreft alle. (Pirkei Avot 4:13)

De eerste hoofdstukken maken duidelijk dat het opbouwen van een goed functionerende samenleving niet als vanzelf gaat. De Tora leert hoe het mogelijk is een samenleving op te bouwen die zowel vrij is als rechtvaardig. Dat vereist een manier om vrijheid te waarborgen zonder dat anarchie ontstaat en anarchie te voorkomen met behoud van vrijheid. De manier die de Tora beschrijft is een natie in een verbondsrelatie met God waar de mensen mee instemmen. Het bestuur van dit volk ligt niet bij één persoon, maar ligt bij koning (1), priester (2) en profeet (3). Elk met een eigen rol: (1) politiek bestuurlijk, (2) intermediair tussen God en volk, (3) Gods woord voor de specifieke tijd verwoorden. Een scheiding van de machten vergelijkbaar met wat nu in westerse samenlevingen bekend is, met dit grote verschil dat westerse samenlevingen seculier zijn.
De Tora legt de reden van deze scheiding van de machten niet uit, de geschiedenis maakt duidelijk dat vermenging van politiek en religie voor beiden funest is.
Absolute macht bij één instelling/persoon is zeer gevoelig voor misstanden. De scheiding van de machten verkleint de risico’s voor het functioneren van een vrije samenleving.

Ter bespreking

  1. Vragen/opmerkingen?
  2. Hoe staat het met de scheiding van de machten in onze samenleving anno nu?
  3. Wat betekent hetgeen in dit hoofdstuk beweerd wordt voor christelijke politiek? Is er plaats voor christelijke partijen vanuit het gezichtspunt van scheiding van de macht en het niet vermengen van politiek en religie?

Bijlage

Op p.145 citeert Sacks Talmud Kidoesjien 66a. Hieronder een iets uitgebreider citaat om de context aan te geven in welke discussie de betreffende uitspraak werd gedaan.

And Abaye said: From where do I say this claim of mine? As it is taught in a baraita: An incident occurred with King Yannai, who went to the region of Koḥalit in the desert and conquered sixty cities there. And upon his return he rejoiced with a great happiness over his victory. And he subsequently summoned all the Sages of the Jewish people and said to them: Our ancestors in their poverty would eat salty foods when they were busy with the building of the Temple; we too shall eat salty foods in memory of our ancestors. And they brought salty food on tables of gold, and ate.
And there was one person present, a scoffer, a man of an evil heart and a scoundrel called Elazar ben Po’ira. And Elazar ben Po’ira said to King Yannai: King Yannai, the hearts of the Pharisees, the Sages, are against you. In other words, they harbor secret resentment against you and do not like you. The king replied: And what shall I do to clarify this matter? Elazar responded: Have them stand by wearing the frontplate between your eyes. Since the frontplate bears the Divine Name, they should stand in its honor. Yannai, who was a member of the priestly Hasmonean family, also served as High Priest, who wears the frontplate. He had the Pharisees stand by wearing the frontplate between his eyes.
Now there was a certain elder present called Yehuda ben Gedidya, and Yehuda ben Gedidya said to King Yannai: King Yannai, the crown of the monarchy suffices for you, i.e., you should be satisfied that you are king. Leave the crown of the priesthood for the descendants of Aaron. The Gemara explains this last comment: As they would say that Yannai’s mother was taken captive in Modi’in, and she was therefore disqualified from marrying into the priesthood, which meant that Yannai was a ḥalal. And the matter was investigated and was not discovered, i.e., they sought witnesses for that event but none were found. And the Sages of Israel were expelled in the king’s rage, due to this rumor. And Elazar ben Po’ira said to King Yannai: King Yannai, such is the judgment of a common person in Israel. In other words, merely expelling a slanderer is appropriate if the subject of the slander is a commoner. But you are a king and a High Priest. Is this your judgment as well? Yannai replied: And what should I do? Elazar responded: If you listen to my advice, crush them. Yannai countered: But what will become of the Torah? He retorted: Behold, it is wrapped and placed in the corner. Anyone who wishes to study can come and study. We have no need for the Sages.
The Gemara interjects: Rav Naḥman bar Yitzḥak says: Immediately, heresy was injected into Yannai, as he should have said to Elazar ben Po’ira: This works out well with regard to the Written Torah, as it can be studied by all on their own, but what will become of the Oral Torah? The Oral Torah is transmitted only by the Sages. The baraita continues: Immediately, the evil arose and caught fire through Elazar ben Po’ira, and all the Sages of the Jewish people were killed. And the world was desolate of Torah until Shimon ben Shataḥ came and restored the Torah to its former glory. This completes the baraita.
bron: https://www.sefaria.org/Kiddushin.66a.12?lang=bi&with=all&lang2=en