2.4 Luisteren is een kunst

De Tora benadrukt het belang van ‘horen’ boven ‘zien’. Het leidt tot een andere cultuur dan een cultuur waar deze volgorde omgedraaid is. Vergelijk het hebraïsme met het hellenisme; beiden hebben grote bijdragen geleverd aan de maatschappij zoals wij die nu kennen, maar op totaal verschillende wijze. Griekenland bracht ons visuele grootheid, Israels invloed komt vanuit het primaat van het gehoor boven het gezicht. Het heeft geleid tot een verbod op het maken van afbeeldingen van Gog, omdat God niet gezien wil worden, maar gehoord. Hoe anders is dat in heidense culturen.
Een visuele cultuur die zich beperkt tot wat zichtbaar is, is een onpersoonlijke cultuur. Het jodendom stelt de mens centraal en mensen communiceren met woorden.
Dit verschil klinkt door de hele Tenach heen. Zo begint Jesaja bijvoorbeeld met ‘Het visioen van Jesaja … . Luister hemel, neem ter ore aarde … ’.
Spraak geeft de mogelijkheid tot relatie en is daartoe het instrument in de Tenach. Met dat in het achterhoofd de teksten lezen, geeft nieuwe diepte aanbekende woorden. Enkele voorbeelden hieronder.

BOEK

HFD

VS

WLC

SV

GEN

21

17

וַיִּשְׁמַע אֱלֹהִים אֶת קוֹל הַנַּעַר֒ וַיִּקְרָא מַלְאַךְ אֱלֹהִים אֶל הָגָר מִן הַשָּׁמַיִם וַיֹּאמֶר לָהּ מַה לָּךְ הָגָ֑ר אַל תִּירְאִי כִּֽי שָׁמַע אֱלֹהִים אֶל קוֹל הַנַּעַר בַּאֲשֶׁר הוּא שָֽׁם׃

En God hoorde de stem van den jongen; en de Engel Gods riep Hagar toe uit den hemel, en zeide tot haar: Wat is u, Hagar? Vrees niet; want God heeft naar des jongens stem gehoord, ter plaatse, waar hij is.

EXO

22

25

אִם כֶּסֶף תַּלְוֶה אֶת עַמִּי אֶת הֶֽעָנִי עִמָּךְ לֹא תִהְיֶה לוֹ כְּנֹשֶׁ֑ה לֹֽא תְשִׂימוּן עָלָיו נֶֽשֶׁךְ׃

Indiën gij Mijn volk, dat bij u arm is, geld leent, zo zult gij tegen hetzelve niet zijn, als een woekeraar; gij zult op hetzelve geen woeker leggen.

EXO

22

26

אִם חָבֹל תַּחְבֹּל שַׂלְמַת רֵעֶ֑ךָ עַד בֹּא הַשֶּׁמֶשׁ תְּשִׁיבֶנּוּ לֽוֹ׃

Indiën gij enigszins uws naasten kleed te pand neemt, zo zult gij het hem wedergeven, eer de zon ondergaat;

1KO

3

9

Het is niet voor niets dat de geloofsbelijdenis van Israel het Shema Israel uit Deut.6:4 is.

Ter bespreking

  1. Vragen/opmerkingen?
  2. Bij trainingen wordt he belang van gebruik maken van visuele hulpmiddelen wel benadrukt, “want wij leven in een visueel ingesteld cultuur.” (Voorbeeld). Is dit de juiste manier om op een visueel ingestelde cultuur te reageren?
  3. Ken je bijbelteksten die het betoog van Sacks in dit hoofdstuk tegen (lijken te) spreken?